I Gusti Ngurah Putu Wijaya (11 Nisan 1944 doğumlu), birçok
kişi tarafından Endonezya'nın en önde gelen edebiyatçılarından biri olarak
kabul edilen Endonezyalı bir yazardır. Eserleri oldukça etkileyicidir.
Yayınlanmış eserleri arasında otuzdan fazla roman, kırk drama, yüz kısa öykü,
binlerce deneme, makale, senaryo ve televizyon draması yer almakta olup çok sayıda
edebiyat ödülü almıştır.
Wijaya, sekiz kardeşin en küçüğüdür (üçü
farklı bir babadandır). Hepsi aynı geniş ailenin üyeleri olan ve okumaya
alışkın olan yaklaşık 200 kişinin yaşadığı büyük bir toplu konut kompleksinde
yaşıyordu. Edebiyata olan ilgisi yakın ailesinden değil geniş ailesinden
geliyordu ve ilkokul öğrencisi olduğu zamanlarda Anton Çehov ve William
Shakespeare gibi klasikleri okudu. Babası I Gusti Ngurah Raka onun doktor
olmasını umuyordu ama Wijaya doğa bilimleri konusunda zayıftı. Tarihi, dili ve
coğrafyayı seviyordu. Çocukken geleneksel dans dramalarını veya Wayang'ı
izlemek için gizlice dışarı çıkardı. Ancak tiyatro sevgisi lise yıllarında
Anton Çehov'un Ayı oyununa katıldığında başladı.
Ortaokulu bitirdikten kısa bir süre sonra ilk
çalışmaları Suluh Endonezya'da yayınlandı ve birkaç yıl sonra eserleri Mimbar
Endonezya (Endonezya Minberi) dergisinin "Fajar" (Şafak) sütununda
yer aldı. Beş yıl içinde makaleleri ve
öyküleri Minggu Pagi (Pazar Sabahı) ve Majalah Djawa'da (Java Dergisi)
yayınlanmaya başladı.
Liseden mezun olduktan sonra, Gadjah Mada
Üniversitesi'nden hukuk diplomasıyla mezun olmadan önce Endonezya Güzel
Sanatlar Akademisi ile Drama ve Film Sanatları Akademisi'nde eğitim alarak
Yogyakarta'da yüksek öğrenimine devam etti.
Yogyakarta'dayken tiyatroyla ilgilenmeye
başladı ve aralarında Bengkel Teater ve Sanggar Bambu’ nun da bulunduğu çeşitli
tiyatro gruplarında sahne aldı. 1969'da Lautan Bernyanyi (İlahi Okyanus) adlı
oyunu, Endonezya Ulusal Tiyatro Geliştirme Ajansı'nın düzenlediği drama
yazarlığı yarışmasında üçüncülük ödülüne layık görüldü.
1971'den bu yana, Endonezya'nın önde gelen
tiyatro kolektifi olarak kabul edilen Teater Mandiri'yi yönetmektedir. Burada
bir tontonan (gösteri) yaratma felsefesi, yazar ve izleyici arasında bir
diyalog kurmaya yardımcı olmaktadır. Teater Mandiri'nin sahneye koyduğu
oyunlardan ilki, 1973 yılında Taman İsmail Marzuki gösteri sanatları merkezinde
sahnelenen Aduh'du. 1972'de yazılan oyun, bir grup insanın, hayatlarına zorla
giren bir yabancıya nasıl tepki verdiklerini anlatıyor. Yabancı ölüyor ama ona
yardım etmek yerine onu sorgulamaya ve kendi aralarında tartışmaya devam
ediyorlar, ta ki sonunda o ölene kadar. Aduh, 2011 yılında 40. yıl dönümü
kutlamaları kapsamında Teater Mandiri'nin sahnelediği üçlemeye dahil edildi.
Trik (Hile) başlığı altında sunulan üç oyun da onun tanınmış eserleri arasında
yer alıyor: Apakah kita sudah merdeka? (Hâlâ özgür müyüz?), Aduh ve Setan
(Şeytan). 2010 yılında, 28 monologu ve dördü drama eseri Orta Java'da Solo'da
(Surakarta) düzenlenen ikinci Endonezya Tiyatro Forumu'nda sunulduğunda
eserleri ilgi odağı oldu.
Öyküleri Kompas ve Sinar Harapan
gazetelerinin köşe yazılarında sıklıkla yer alır ve "Kısa Öykülerin
Babası" olarak anılır. Romanları Kartini, Femina ve Horison dergilerinde
de sıklıkla yayımlanıyor. Senaryo yazarı olarak Perawan Desa (1980) ve Kembang
Kertas (1985) filmleriyle Endonezya Film Festivali'nde iki kez Citra Ödülü'nü
kazandı. Ayrıca Endonezya dışında da tanındı. Buna Japonya'da kabuki öğrenimi
için burslar, Iowa Üniversitesi Uluslararası Yazarlık Programı'nda ihtisas
eğitimi ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki üniversitelerde Endonezya tiyatrosunu
öğretmek için Fulbright Bursu dahildir. Gerr adlı oyunu İngilizceye GEEZ!
adıyla çevrildi. Yazıları İngilizce'nin yanı sıra Japonca, Arapça ve Tayca’ ya
da çevrildi.
Endonezya edebiyatının ve kültürünün
tanıtılmasında önemli bir isim olmaya devam ediyor. 2011 yılında Lontar
Vakfı'nın Endonezya Modern Kütüphanesi'nin İngilizceye çevrilmiş bir dizi
Endonezya romanının tanıtımına katıldı. Onun romanı Telegram, seriye dahil
edilen ilk on romandan biriydi ve bu romanın İngilizceye çevrildiği ilk sefer
oldu.
BAZI ESERLERİ
Kısa Hikaye:
Gres, Jakarta:
Balai Pustaka, 1982
Blok, Jakarta:
Pustaka Firdaus, 1994
Darah, Jakarta:
Balai Pustaka, 1995
Zig Zag, Jakarta:
Pustaka Firdaus, 1996
Tidak, Jakarta:
Pabelan Jayakarta, 1999
Drama:
Dar-Der-Dor,
Jakarta: Grasindo, 1996
Roman:
Bila Malam
Bertambah Malam, Jakarta: Pustaka Jaya, 1971
Telegram, Jakarta:
Pustaka Jaya, 1973
MS, Jakarta, 1975
Ratu, Jakarta, 1977
Sah, Jakarta, 1977
Stasiun, Jakarta,
Pustaka Jaya, 1977
Tak Cukup Sedih,
Jakarta, 1977
Keok, Jakarta:
Pustaka Jaya, 1978
Sobat, Jakarta:
Sinar Harapan, 1981
Lho, Jakarta: Balai
Pustaka, 1982
Nyali, Jakarta:
Balai Pustaka, 1983
Dor, Jakarta: Balai
Pustaka, 1986
Pol, Jakarta:
Gramedia, 1987
Teror, Jakarta:
Pustaka Jaya, 1991
Kroco, Jakarta:
Pustaka Firdaus, 1995
Byar Pet, Jakarta:
Pustaka Firdaus, 1995
Aus, Jakarta:
Grasindo, 1996
Şiir:
Dadaku adalah
Perisaiku, Denpasar: Lesiba, 1974
Televizyon:
Melangkah Di Atas Awan (1997, co-written with Eddy D. Iskandar)
Kaynakça
Ellen Rafferty, ed.
Putu Wijaya in Performance: A Script and Study in Indonesian Theatre. Madison:
University of Wisconsin Press, 2004. ISBN 1-881261-34-4
https://en.wikipedia.org/wiki/Putu_Wijaya#cite_note-PW1-1
Yorumlar
Yorum Gönder